Uşak Kadısı Tahkibatındaki Beynamaz Afyon Yörük Beyi

Kanuni Sultan Süleyman Dönemi Şeyh-ül İslam Ebusuud Efendi ,Uşak Kadısına Afyon Yaya Beyi Mehmet’in namaz kılmadığı ve içki içtiği iddiasıyla 1560 tarihli bir soruşturma emri göndermişti.

Beynamaz ve İçkici Karahisar(Afyon) Piyade(yaya) Sancak Beyi Mehmed

Zikredilen olay; Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi’ndeki önemli defter fonlarından Mühimme Defterleri serisi içinde yer alan 1558-1560 Tarihli 3 Numaralı Mühimme Defterinde bahsediği şekliyle Kanunî Sultan Süleyman’ın meşhur şeyhülislâmı Ebussuud Efendi’nin Uşak Kadısından namaz kılmadığı ve içki içtiği iddiasıyla şikayet edilen Karahisar(Afyon) Piyade(yaya) Sancak Beyi Mehmed hakkında kovuşturma ve muhakeme yapması hakkında gönderdiği emirdir.

Uşak Kazası Yaya(Piyade) ve Müsellem(Süvari) Ocakları

Yeniçeri Ocağı‘nın Kuruluş tarihi olan 1363 tarihinden önce ,Osmanlı ordusunun ilk maaşlı askeri birliği ve düzenli ordu gücünü teşkil eden Yaya(Piyade) ve Müsellem(Süvari) Ocağı; yörükler ile köylerde oturan halk arasından gönüllülük esasıyla belirleniyordu.

Yaya(Piyade) ve Müsellem(Süvari) Ocaklarının Anadolu Eyâleti bünyesinde en yaygın olduğu alanlardan birisinin de Uşak kaza dâiresi olduğunu göstermektedir.

Ebussuud Efendiden Uşak Kadısına

Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi’ndeki önemli defter fonlarından Mühimme Defterleri serisi içinde yer alan 1558-1560 Tarihli 3 Numaralı Mühimme Defterinde ; Uşak kadısına: Karahisar yayaları sancağı beyi Mehmed’in namaz kılmadığı ve içki içtiğine dair haber üzerine tahkikat yapıp bildirmesi hakkında;

“Uşak kadısına:Kara-hisâr yayaları sancağı begi olan Mehmed; namaz kılmaya mani bir durumu olmayıp içki içtiği,halk cuma namazında iken cami yakınındaki evinde içki alemi yaparak günah işlediği iddiaları üzerine mahkeme edilerek savunmasını yapmasını isteriz. Bu durumu mahkeme edip zikredilen olay şahısların anlattıklarıyla uyuşmaktamıdır?yazıp bildiresin. Zikredilen olay hakkında hüküm verirken yanlış yapmaktan çekinesin…”
diye bahsetmekle birlikte sonrasında gelişen olayları zikretmez.

Yörüklerin İslami Bilgisi
Yaya(Piyade) ve Müsellem(Süvari) Ocaklarının esas bileşenlerinden Yörüklerin ; Konargöçer yaşam biçimi içinde İslam esaslarıyla ilişkisi oldukça zayıf şekilde okul eğitimi olmadan kanaat önderlerinin etkisiyle kulaktan dolma olarak seyr etmiştir.

Konargöçer yaşam biçimlerinden dolayı cami, minare, Kuran gibi dinle ilgili unsurlara yabancıdır. Namaz kılma, oruç tutma, hacca gitme gibi ibadetleri çok fazla yerine getirmez, bu konularda tutucu değildir.

Kafası sürekli yaptığı işte, yaşanan hayatta olan Yörük tipi, dini konulara da bu çerçeveden bakar, kendine göre yorumlayıp bir sonuca ulaşır. Dinle ilgili konularda ikiyüzlü olmaktan kaçınır, samimiyetten yanadır.

Türk halk edebiyatı araştırmaları öncüsü Pertev Naili Boratav’a (1982: 93) göre ;
“Göçebe Yörükler, inanışları ile Sünnî Müslüman oldukları halde, din işlerinde pek titiz davranmadıkları, İslam’ın bütün ‘adap ve erkânını’ harfi harfine uygulamayı bilmedikleri için bu konularda anlatılan hoş maceraların kahramanları olmuşlardır.”


Osmanlı Sünniliği “Ulul Emre” itaat anlayışına dayanan otoriter siyasi bir kültür oluşturmuş ve geliştirmiştir.Devlet ve Padişah tartışılmaz ve eleştirilemez üstün birer otoritedir. .Osmanlı Devleti kurucularının ve yöneticilerinin benimsediği görüş olan Sünni inancı devletin temel siyasetine hakim bir unsur kılmış ve Ehli sünnet dışındaki diğer mezhepten olanları Sünnileştirmek için çaba göstermiştir.

© Copyright www.usaktayiz.com tüm hakları saklıdır. Kod, haber, resim, röportaj gibi her türlü içeriğinin tüm telif hakları www.usaktayiz.com.tr‘a aittir.

www.usaktayiz.com sitesinde yer alan bütün yazılar, materyaller, resimler, ses dosyaları, animasyonlar, videolar, dizayn, tasarım ve düzenlemelerimizin telif hakları 5846 numaralı yasa telif hakları korunmaktadır.

Bunlar www.usaktayiz.com ‘un yazılı izni olmaksızın ticari olarak herhangi bir şekilde kopyalanamaz, dağıtılamaz, değiştirilemez, yayınlanamaz. İzinsiz ve kaynak belirtilmeksizin kopyalama ve kullanımı yapılamaz.

www.usaktayiz.com ‘daki harici linkler ayrı bir sayfada açılır. Yayınlanan yazı ve yorumlardan yazarları sorumludur. www.usaktayiz.com ‘da hiçbir bildirim yapmadan, herhangi bir zaman değişikliğe gidebilir. Bu sitedeki bilgilerden kaynaklı hataların hiçbirinden sorumlu değildir.

Önceki Yazı
Sonraki Yazı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir